Πήρα μεγάλη χαρά με την ανακοίνωση της συνέντευξης με τον Arjen Lucassen! Το “Songs That No One Will Hear” σχεδόν μονοπώλησε τις διακοπές μου και έτσι είχαμε πολλά να πούμε. Στη συνέντευξη που ακολουθεί, μιλά για την απρόσμενη βράβευσή του ως ιππότης, για τις φορές που… εξαφάνισε την ανθρωπότητα μέσα από τη μουσική του, για τη ματαίωση μιας συνεργασίας με τον Ronnie James Dio, αλλά και για το πως οι The Doors δεν του έδωσαν άδεια να κυκλοφορήσει τη δική του εκδοχή του “The End”. Και φυσικά, για το ίδιο το concept ενός άλμπουμ που θέτει το ερώτημα: τι θα κάναμε αν ξέραμε ότι έχουμε μόνο πέντε μήνες ζωής;
Γεια σας Sir Lucassen! Χαίρομαι πάρα πολύ που σας γνωρίζω. Πρώτα απ’ όλα, συγχαρητήρια. Πρόσφατα σας απονεμήθηκε ο τίτλος του Ιππότη του Τάγματος του Ολλανδικού Λιονταριού. Έμαθα πως είναι μία από τις μεγαλύτερες τιμές που μπορεί να λάβει Ολλανδός καλλιτέχνης. Είναι πραγματικά μια αναγνώριση που σας αξίζει για τη συμβολή σας στη μουσική. Το νιώθετε σαν κάτι τυπικό ή είχε αντίκτυπο σε εσάς αυτή η βράβευση;
Λίγο κι από τα δύο. Δεν νιώθω κάποια διαφορά. Δεν νιώθω ότι το αξίζω. Αλλά πρέπει να πω ότι το γεγονός πως πολλοί άνθρωποι έγραψαν γράμματα — νομίζω 40 με 50 άνθρωποι έγραψαν γράμματα για να λάβω αυτή την τιμή — αυτό το κάνει πολύ ξεχωριστό για μένα. Οπότε, ναι, δεν νιώθω διαφορετικά. Την ίδια μέρα, ήταν ένα πλήρες «στημένο» σκηνικό, γιατί ήταν ολική έκπληξη. Δεν ήξερα τι συνέβαινε, ξέρεις, χτύπησε το κουδούνι και ήμουν σε φάση «ποιοι είναι αυτοί οι άνθρωποι;». Έμεινα εντελώς έκπληκτος. Εκείνη η μέρα, η πρώτη μέρα, ήταν πολύ σουρεαλιστική για μένα. Αλλά την επόμενη μέρα ήταν η Ημέρα του Βασιλιά, και φόρεσα το μετάλλιο και βγήκα βόλτα στο χωριό, ξέρεις, κάπως σαν «εδώ είμαι εγώ, ο Ιππότης του Τάγματος του Λιονταριού» (έκανε μια αστεία καρτουνίστικη κίνηση κάποιου που καυχιέται υπερβολικά).
Οπότε… δεν σας ενημερώνουν πιο πριν; Απλά ήρθαν σπίτι σας;
Τίποτα. Τίποτα. Και η γυναίκα μου δεν μου είπε τίποτα. Ήταν αστείο όμως. Ήταν που μου έφτιαχνε λίγο τα μαλλιά και ήμουν σε φάση «γιατί το κάνει αυτό;». Μετά κατάλαβα.
Ο τίτλος του νέου άλμπουμ, “Songs That No One Will Hear”, είναι συναρπαστικός. Από τη μία ταιριάζει τέλεια με το concept του δίσκου. Από την άλλη, ακούγεται κάπως προκλητικός γιατί στοιχηματίζω ότι υπάρχουν πολλοί που θέλουν να ακούσουν το άλμπουμ.
Ελπίζω, ναι. (γέλια)
Αν δεν κάνω λάθος, έχετε κυκλοφορήσει πέντε δίσκους τα τελευταία πέντε χρόνια. Πώς καταφέρνετε να μην ξεμένετε από έμπνευση;
Αναρωτιέμαι κι εγώ, ξέρεις, γιατί πραγματικά περνάω περιόδους χωρίς έμπνευση. Πριν ξεκινήσω αυτό το άλμπουμ, ήμουν εντελώς άδειος. Και το τελευταίο άλμπουμ που είχα κάνει πριν ήταν το σόλο άλμπουμ της Simone Simons που λεγόταν “Vermillion”. Ήμουν άδειος και σκεφτόμουν «τέλος, δεν πρόκειται να μου έρθει ποτέ ξανά ιδέα». Αλλά μετά αποφάσισα, ας κάνω κάτι για μένα. Ας κάνω ένα σόλο άλμπουμ και να μην ανησυχώ για τίποτα. Δεν χρειάζεται να ανησυχώ για άλλους τραγουδιστές. Μπορώ απλώς να γράψω τραγούδια, να πάω στο στούντιο μου, να τα τραγουδήσω. Και αυτό μου έδωσε πολλή έμπνευση και πολλή ηρεμία. Ήμουν χαλαρός. ξέρεις, όταν το θέλεις πολύ, οι ιδέες δεν έρχονται. Αλλά αν χαλαρώσεις, τότε έρχονται. Αυτό είναι το κόλπο. Δεν μπορώ να πιέσω την έμπνευση. Πρέπει να κάνεις πίσω και να ακούς μουσική — αυτό βοηθάει πολύ. Να ακούς πολλή μουσική. Κάνω πολλές προπονήσεις. Κάνω κωπηλασία και άλλες ασκήσεις και τέτοια. Και πάντα ακούω μουσική. Και νομίζω πως αυτό βοηθάει, γιατί πάντα θέλω να δημιουργώ τη μουσική που θα ήθελα να ακούω εγώ ο ίδιος.
Παρακολουθώντας την καριέρα σας όλα αυτά τα χρόνια, δεν μπορώ παρά να σας φαντάζομαι σαν έναν τρελό επιστήμονα στο μικρό του εργαστήριο, να κάνει έρευνες. Όταν τελειώνει ένα project και ξεκινά ένα άλλο, πώς ξεδιπλώνεται η δημιουργική διαδικασία; Δηλαδή, ξέρετε από πριν τι κάνετε; Λέτε «θα κάνω τώρα ένα άλμπουμ Ayreon ή ένα σόλο άλμπουμ» ή απλά γράφετε μουσική και μετά βλέπετε τι θα την κάνετε;
Συνήθως απλά γράφω μουσική και δεν έχω ιδέα τι θα είναι. Πάντα έχω μια κιθάρα κοντά και το κινητό μου κοντά. Αν μου έρθει μια μικρή ιδέα, τη γράφω στο κινητό. Μετά πάω στο στούντιο όταν έχω καμιά 50αριά ή 100 ιδέες. Τις ακούω και ελπίζω να με εμπνεύσουν ώστε να αποφασίσω σε ποιο project θα καταλήξουν. Και ελπίζω επίσης να με εμπνεύσουν ώστε να βρω το concept, την ιστορία. Τις περισσότερες φορές δεν έχω ιδέα τι κάνω. Αφήνω να έρθει φυσικά. Αλλά κάποιες φορές, όπως με αυτό το σόλο άλμπουμ, ήμουν πολύ ξεκάθαρος από την αρχή: θέλω να είναι σόλο άλμπουμ. Αλλά ξέρεις, καμιά φορά αλλάζει. Καμιά φορά σχεδιάζω κάτι και μετά με παίρνει τηλέφωνο η Simone Simons και λέει «θέλεις να κάνουμε ένα άλμπουμ μαζί;». Και τότε αλλάζω γνώμη. Παίρνω τις ιδέες που έχω και τις ξαναδουλεύω ώστε να ταιριάζουν στο στυλ της Simone. Οπότε, ναι, είναι λίγο κι από τα δύο.
Προσωπικά, το timing της κυκλοφορίας αυτού του άλμπουμ ήταν τέλειο για μένα γιατί ήμουν σε διακοπές και δεν «ένιωθα μίζερος στην πόλη». Όπως λέτε και στον δίσκο, «μύριζα δέντρα και γευόμουν αέρα». Έτσι μπόρεσα πραγματικά να βάλω τα ακουστικά, να κλείσω τα μάτια, να απολαύσω τις μυρωδιές και απλά να ευχαριστηθώ το άλμπουμ.
Έτσι πρέπει να το κάνεις. Ναι.
Οπότε η ερώτησή μου είναι: στον σημερινό κόσμο του Spotify, των αλγορίθμων και του attention span τύπου «χρυσόψαρου», πόσο δύσκολο είναι να παραμένετε αμετανόητος και αδιαπραγμάτευτος story teller, όπως είστε; Ειδικά όταν διαλέγετε ένα κομμάτι 15 λεπτών ως πρώτο single.
Ξέρω, είναι τρελό. Πάντα σκέφτομαι ότι υπάρχει ένα κοινό που δεν φαίνεται. Πάντα πιστεύω ότι υπάρχει ένα αόρατο κοινό που θέλει ακόμα αυτό, που δεν το βρίσκει αλλού. Ξέρεις, όπως λες, μικρή προσοχή, YouTube shorts, Spotify, ακούνε μόνο τα πρώτα δύο λεπτά. Βασικά δεν το σκέφτομαι πολύ. Όταν ξεκίνησα με τους Ayreon ήταν η εποχή της grunge, των Nirvana. Κανείς δεν ενδιαφερόταν για progressive rock όπερες. Αλλά δεν με ένοιαξε. Το έκανα. Και κανείς δεν το περίμενε, αλλά υπήρχε κοινό για αυτό. Οπότε, όταν έπρεπε να βγάλω το πρώτο single αυτού του δίσκου, σκέφτηκα «κανένα τραγούδι δεν αντιπροσωπεύει το άλμπουμ». Αν έβγαζα το “Shaggathon” θα έλεγαν «Θεέ μου, τι κάνει τώρα;». Το μόνο αντιπροσωπευτικό ήταν το κομμάτι των 15 λεπτών. Και είναι τρελό να το βγάζεις πρώτο single, γιατί μίλησα με την εταιρεία και μου είπαν «δεν γίνεται, τι θα γίνει με το Spotify; Ο κόσμος δεν θα ακούσει 15 λεπτά». Κι εγώ είπα «Nαι, αλλά θα το κάνω έτσι κι αλλιώς». Και ο κόσμος μπορεί να αποφασίσει αν θέλει να το ακούσει ολόκληρο ή να δει όλο το βίντεο. Και χαίρομαι που το έκανα, γιατί έχει ακόμη γύρω στις εκατό χιλιάδες views. Και νομίζω οι fans μου είναι πολύ πιστοί. Θέλουν ακόμα να τους παίρνεις σε ένα ταξίδι. Θέλουν ακόμα να ξεφεύγουν πότε-πότε. Όπως εσύ, τέλειο, όπως είπες: βάζεις τα ακουστικά και ονειρεύεσαι.
Λοιπόν, υποθέτω ότι οι fans σας ξέρουν τι να περιμένουν από εσάς.
Σωστά. Αν έκανα κάτι άλλο, δεν θα λειτουργούσε. Αν προσπαθούσα να φτιάξω μικρά, πιασάρικα singles, δεν είμαι καλός σε αυτό.
Θυμάμαι πολύ έντονα την πρώτη φορά που άκουσα το άλμπουμ γιατί ήμουν στη θάλασσα. Ήταν ένα σκηνικό σαν το εξώφυλλο του δίσκου. Ήμουν στη θάλασσα και θυμάμαι να το ακούω, και ήταν ένα πραγματικό συναισθηματικό τρενάκι. Θυμάμαι που άκουσα το “Shaggathon” για πρώτη φορά, γελώντας. Ήταν απλά χιουμοριστικό και αστείο, και ταυτόχρονα ένα πολύ πιθανό σενάριο για κάποιους ανθρώπους στον σημερινό κόσμο. Αλλά μετά το “We’ll Never Know”… Θυμάμαι οτι εντυπωσίασε ο ήχος του. Η καθαρή κιθάρα, τα synths, και άρχισε να με συγκινεί. Από το χαμόγελο, κατέληξα μπουκωμένος συναισθηματικά από το τραγούδι και στο τέλος είχα δάκρυα στα μάτια! Ξέρω ότι κανείς άλλος δεν θα μπορούσε να αποδώσει το κομμάτι καλύτερα από τη Floor Jansen, φυσικά.
Συμφωνώ. Ναι, απόλυτα.
Τι υπήρχε στο μυαλό σας όταν γράφατε αυτή τη μουσική;
Λοιπόν, τελείωσα το τραγούδι. Και φυσικά, είναι ένα πολύ λυπητερό τραγούδι για ένα αγαπημένο ζευγάρι που περιμένει ένα κοριτσάκι, αλλά δεν θα μάθουν ποτέ πώς θα είναι. Και ένιωθα ότι ίσως να ήταν υπερβολικά λυπητερό. Δεν ήθελα να το κάνω τόσο θλιβερό. Και δεν ήθελα το άλμπουμ συνολικά να είναι καταθλιπτικό. Δεν ήθελα να χειραγωγήσω τον κόσμο με έναν πραγματικά λυπητερό στίχο. Και ο μόνος τρόπος που σκέφτηκα ότι θα μπορούσα να το «περάσω», ήταν αν το τραγουδούσε η Floor, γιατί όλοι ξέρουν τη Floor. Ξέρουν ότι είναι μια πολύ αυθεντική προσωπικότητα. Οπότε την πήρα τηλέφωνο και της είπα: «Πρέπει να το τραγουδήσεις εσύ, αλλιώς δεν το κυκλοφορώ». Ευτυχώς, της άρεσε πολύ το κομμάτι. Και καθώς είναι και η ίδια μητέρα, μπόρεσε να καταλάβει απόλυτα την ιστορία. Ήταν πολύ συναισθηματικό και για εκείνη. Και το ακούς στον τρόπο που το τραγουδά! Βάζει τόσο πολύ συναίσθημα! Το κρεσέντο αυτού του τραγουδιού είναι απίστευτο…
Αλλά ένιωσα ότι το σόλο ήταν πολύ μικρό. Οι περισσότεροι κιθαρίστες θα διάλεγαν να βάλουν ένα παρατεταμένο, «κλαψιάρικο» κιθαριστικό σόλο σε αυτό το τραγούδι.
Το ξέρω.
Πώς το αποφασίσατε έτσι;
Ο λόγος είναι πως αρχικά δεν υπήρχε καν σόλο. Μετά σκέφτηκα «ΟΚ, ας βάλω σόλο». Αλλά η Floor έπιασε αυτή την μεγάλη, παρατεταμένη νότα και δεν ήθελα να παίξω πάνω από αυτή τη νότα. Στην ουσία ήθελα να ξεκινήσω το σόλο νωρίτερα, αλλά το έβγαλα γιατί έκανε τόσο φοβερή ερμηνεία η Floor! Και ξέρω ότι έπρεπε να το είχα κάνει μεγαλύτερο, αλλά ήταν μια προσθήκη της τελευταίας στιγμής! Και ναι, έπρεπε να ήταν σαν το “Comfortably Numb” των Pink Floyd. Έπρεπε να κλείσει έτσι. Οπότε ίσως, αν το παίξουμε ποτέ live, να το κάνουμε τότε.
Το άλμπουμ ρέει τόσο φυσικά και όταν τελειώνει, προσωπικά νιώθω ότι θέλω κι άλλο. Είδα ότι έχετε τρία bonus tracks. Πώς αποφασίσατε να έχει αυτή τη διάρκεια το άλμπουμ;
Έχω έναν «κύκλο εμπιστοσύνης» γύρω μου, γύρω στα 20 άτομα, και πολλοί δεν είναι μουσικοί. Είναι π.χ. ο αδερφός μου ή ο γείτονας. Και τα μοιράζομαι όλα μαζί τους. Ακούνε όλα τα demo. Έπαιξα και τα 15 τραγούδια και είπα: «Θέλω να διαλέξω μόνο 12 ή 11 τραγούδια γιατί, όπως λέγαμε πριν για το attention span, δεν θέλω να κάνω άλμπουμ που να διαρκεί πάνω από μία ώρα. Θέλω να είναι περίπου μία ώρα. Οπότε τρία τραγούδια πρέπει να πάνε στο bonus disc». Έτσι, όλοι τα βαθμολόγησαν. Και στο τέλος αυτά τα τρία έμειναν τελευταία και πήγαν στο bonus disc. Και φυσικά, αν δεν συμφωνούσα, δεν θα το έκανα. Αλλά συμφώνησα. Οπότε ήταν μια δημοκρατική απόφαση.
Η τελευταία ατάκα που ακούγεται αφηγημένη στο άλμπουμ αφήνει επίσης κάποια ερωτήματα. Υπάρχει πιθανότητα να υπάρξει συνέχεια σε αυτό το άλμπουμ;
Πάντα μου άρεσαν τα μικρά «easter eggs». Και πάντα μου άρεσαν οι μικρές αναφορές στη μεγάλη ιστορία των Ayreon. Το κάνω σε κάθε άλμπουμ βασικά. Θυμάμαι στο “The Human Equation”. Είχα επιτέλους γράψει ένα σοβαρό άλμπουμ, για έναν άντρα που αντιμετωπίζει τα συναισθήματά του. Και στο τέλος το «χάλασα» εντελώς κάνοντάς το μέρος της ιστορίας των Ayreon. Και ήθελα να κάνω το ίδιο και εδώ. Η φωνή που ακούς εκεί είναι του Peter Daltrey. Και ο Peter Daltrey ήταν η φωνή των Forever στο άλμπουμ μου “Into the Electric Castle”. Και η φυλή των Forever κάποτε εξαφάνισε τους δεινόσαυρους με έναν αστεροειδή για να αφήσει χώρο να εξελιχθούν οι άνθρωποι. Οπότε σκέφτηκα ότι ήταν ωραία ιδέα: τώρα είναι η εποχή των ανθρώπων, αλλά είναι χάλια, οι άνθρωποι τα έχουν καταστρέψει όλα. Ας τελειώσουμε την ανθρωπότητα και ας πάμε στο επόμενο στάδιο. Οπότε, βασικά, είναι κάπως κρυπτικό. Δεν ξέρω αν σημαίνει ότι θα υπάρξει sequel ή αν θα είναι κάποιο κομμάτι της ιστορίας των Ayreon ή ό,τι άλλο. Είναι όμως σαν μικρό teaser στο τέλος.
Λοιπόν, για άλλη μια φορά, σβήσατε την ανθρωπότητα και σε αυτό το άλμπουμ.
Ναι… ουπς, συγγνώμη.
Στην πραγματικότητα, όταν άκουσα για τον τίτλο του Ιππότη, σκέφτηκα ότι ήταν αστείο που αποφάσισαν να τον δώσουν σε κάποιον που έχει σβήσει την ανθρωπότητα τόσες φορές!
Χαχα, ναι, αν μόνο το ήξεραν. Είμαι σίγουρος ότι ο βασιλιάς δεν το ξέρει.
Ναι, ίσως να μην έκαναν καλά την «έρευνά» τους. Αυτή τη φορά όμως, ο αφανισμός της ανθρωπότητας, δεν είναι μέσα από sci–fi φακό όπως στα άλμπουμ των Ayreon, παρόλο που μόλις είπατε ότι το… χαλάσατε! Είναι μάλλον σε έναν κόσμο που ζούμε τώρα. Λατρεύω πραγματικά τις αφηγήσεις σε αυτόν τον δίσκο, τις βρίσκω εξαιρετικά εκτελεσμένες. Και ο χαρακτήρας του Mike Mills μοιάζει με podcaster ή YouTuber.
Ναι. YouTuber, ναι.
Πώς σας ήρθε αυτή η ιδέα και πώς αποφασίσατε να το κάνει αυτό ο Mike Mills;
Ανακάλυψα τον Mike όταν έκανα το άλμπουμ των Ayreon, “The Theory Of Everything”. Τον βρήκα στο YouTube και ήταν απίστευτος, τι μουσικός! Δούλεψα μαζί του και πιστεύω ότι είναι από τις μεγαλύτερες ιδιοφυΐες στον κόσμο. Προσπαθώ να τον έχω σε ό,τι κάνω. Είτε παίζει κιθάρα, είτε ιρλανδικό μπουζούκι, είτε τραγουδά. Έχει συμμετάσχει και σε όλες τις live εμφανίσεις. Εδώ ήταν σόλο άλμπουμ, οπότε δεν είχα ρόλο γι’ αυτόν. Μετά σκέφτηκα, δεν θα ήταν τέλειο αν αυτή η ιστορία αφηγούνταν από έναν YouTuber που θα μας συντροφεύσει μέχρι το τέλος; Έτσι τον ρώτησα, θέλεις να το κάνεις; Και είπε φυσικά, φυσικά! Αλλά έχει αυτή τη φρικτή αυστραλέζικη προφορά, μου λέει. Και του είπα: «Τη λατρεύω την προφορά σου, πρέπει να την υπερβάλλεις, να τη βάλεις μέσα». Ο λόγος που του το ζήτησα ήταν γιατί χρειαζόμουν κάποιον πολύ αστείο αλλά και πολύ σοβαρό ταυτόχρονα. Όπως είπαμε, ένα τραγούδι σαν το “Shaggathon” και ένα σαν το “We’ll Never Know”. Έχει και τις δύο πλευρές. Μπορεί να είναι πολύ σοβαρός, αλλά και ξεκαρδιστικά αστείος. Του είπα τι αφορούσε κάθε τραγούδι. Του έδωσα κάποιες γραμμές εδώ κι εκεί. Αλλά θα έλεγα ότι το 80% όσων έκανε τα έγραψε μόνος του. Έκανε απίστευτη δουλειά. Και ναι, ήταν και σοβαρός και αστείος ταυτόχρονα.
Κάτι που συνηθίζετε κι εσείς στη δουλειά σας.
Ακριβώς. Είναι οι ανθρώπινες συγκινήσεις. Πάντα γράφω για τα ανθρώπινα συναισθήματα και πρέπει να υπάρχει αντίθεση. Λατρεύω τις αντιθέσεις. Όπως ένα πολύ χαρούμενο τραγούδι με πολύ λυπητερούς στίχους. Ξέρεις, σαν να τραγουδάς «όλοι πεθαίνουν, όλοι πεθαίνουν» (σ.σ.: τραγουδάει και χοροπηδά χαρούμενα σαν παιδικό τραγουδάκι). Αυτοί οι περίεργοι συνδυασμοί είναι που μου αρέσουν.
Οι ερμηνείες της Irene Jansen σε αυτό το άλμπουμ είναι πραγματικά συγκλονιστικές. Και νιώθω ότι ταιριάζει απόλυτα στον δίσκο. Όταν δημιουργούσατε το άλμπουμ, ήταν η πρώτη σας επιλογή;
Ναι.
Και πώς επιλέγετε γενικά τους τραγουδιστές με τους οποίους συνεργάζεστε; Γιατί στοιχηματίζω ότι κανείς άλλος στον κόσμο δεν έχει συνεργαστεί με τόσους τραγουδιστές όσο εσείς.
Πρόσφατα μου έστειλε μια fan κάτι πολύ ωραίο. Είχε φτιάξει έναν «γαλαξία» με όλα τα αστέρια να έχουν τα ονόματα των τραγουδιστών που έχω συνεργαστεί. Ήταν 200! Οπότε, ναι, είναι πολλοί. Λοιπόν, πάντα φτιάχνω λίστες. Να, εδώ είναι μία λίστα. Πάντα βλέπω YouTube. Και μόλις μου αρέσει ένας τραγουδιστής, γράφω το όνομά του. Οπότε ψάχνω συνεχώς νέους τραγουδιστές. Και όταν φτιάχνω ένα άλμπουμ, ειδικά ένα άλμπουμ Ayreon, ξέρω ακριβώς. Νομίζω αυτό είναι ένα από τα ταλέντα μου. Ξέρω ποιος τραγουδιστής ταιριάζει σε ποιο σημείο του τραγουδιού. Έρχεται πολύ φυσικά. Όπως η Irene σε αυτό το άλμπουμ, δεν χρειάστηκε καν να το σκεφτώ. Αμέσως είπα, θέλω μια γυναικεία φωνή, δεν μπορώ να το κάνω μόνος! Χρειαζόμουν αυτή τη δυνατή, ψηλή φωνή. Και έχω συνεργαστεί με την Irene τόσες πολλές φορές, είναι φανταστική στη συνεργασία. Οπότε, όπως είπες, ήταν αυτονόητο.
Έχετε συνεργαστεί, όπως είπαμε, με αμέτρητους μουσικούς. Υπάρχει κάποιος, μετά από όλα αυτά τα χρόνια, με τον οποίο θα θέλατε να συνεργαστείτε αλλά δεν έτυχε ακόμα;
Φυσικά. Η λίστα είναι ατελείωτη. Το πιο ωραίο είναι να δουλεύεις με ανθρώπους που μεγάλωσες ακούγοντας στα διαμορφωτικά σου χρόνια. Γεννήθηκα το 1960. Οπότε, προφανώς, όλοι οι ήρωές μου ήταν από τα ‘70s. Pink Floyd, Led Zeppelin, Deep Purple, Black Sabbath, Rush, όλες αυτές οι μπάντες. Θα λάτρευα να συνεργαστώ μαζί τους. Αλλά υπάρχουν δύο προβλήματα. Το πρώτο, δεν με ξέρουν! Οπότε είναι πολύ δύσκολο να φτάσεις σε αυτούς. Και δεύτερον, πλέον είναι 80 χρονών, ο χρόνος περνάει πολύ γρήγορα. Κάποιοι δεν είναι πια μαζί μας. Φυσικά, θα ήθελα πολύ να συνεργαστώ με τραγουδιστές όπως ο Ronnie James Dio, όπου έφτασα πολύ κοντά. Οπότε, ναι, θα μπορούσα να μιλάω ώρες για το ποιους θα ήθελα να έχω συνεργαστεί.
Όπως είπατε πριν, σας αρέσει να βάζετε πολλά easter eggs στα άλμπουμ σας. Και αυτό δεν αποτελεί εξαίρεση. Έχει αρκετά. Για παράδειγμα, έχετε ξανά τον Dr. Slumber, 12 χρόνια μετά το πρώτο σας σόλο άλμπουμ. Και θέλω να σας ρωτήσω αν μάντεψα σωστά αυτό εδώ: το “Blue Bus”. Είναι αναφορά στον Jim Morrison;
Ναι, σωστά! Τέλειο! Είσαι ο πρώτος που το πρόσεξε! Μήπως το αντέγραψες; Είδες καμιά συνέντευξη;
Όχι! Στο υπόσχομαι. Απλώς είμαι fan της κλασικής ροκ και του βινυλίου, και είχα πολύ χρόνο με το άλμπουμ σου!
Είσαι όντως! Είσαι ο πρώτος που το παρατήρησε! Στην πραγματικότητα, έκανα και μια διασκευή στο “The End”. Για αυτό το άλμπουμ ηχογράφησα δύο διασκευές. Έκανα το “Die Young” φυσικά, των Black Sabbath με τον Dio. Και έκανα το “The End”, γιατί είναι τέλειο, αν κάνεις ένα τραγούδι για το τέλος του κόσμου, πρέπει να βάλεις και το “The End”. Έφτιαξα μια φοβερή εκδοχή του. Αλλά οι The Doors δεν το ενέκριναν! Οπότε δεν μου επέτρεψαν να το χρησιμοποιήσω. ΟΚ, αυτό είναι όντως ένα τραγούδι που δεν θα ακούσει κανείς (γέλια). Και ήταν πολύ καλή εκδοχή. Αλλά η δική τους είναι 11 λεπτά, ενώ η δική μου ήταν μόνο 4. Έκοψα όλο το μεσαίο μέρος. Και δεν μπορούσα να το βάλω, γιατί, ξέρεις, εκεί μιλάει για το να σκοτώσει τον πατέρα του και να «πάει» με τη μητέρα του… Είμαι σίγουρος ότι ήταν εντελώς μαστουρωμένος όταν τα έγραφε. Και συνέχιζε να λέει για το “Blue Bus is calling us”. Το έψαξα, το γκούγκλαρα, κανείς δεν ξέρει τι σημαίνει. Πιθανόν ούτε ο ίδιος δεν ήξερε. Οπότε σκέφτηκα να πάρω αυτό το μικρό easter egg με το “Blue Bus” και να του δώσω έναν σκοπό μέσα στην ιστορία.
Πώς καταφέρνετε να έχετε όλα αυτά τα easter eggs στο κεφάλι σας με κάποια σειρά; Γιατί, π.χ., τον Dr. Slumber τον γράψατε πριν 12 χρόνια και στο μεταξύ έχετε κάνει ένα σωρό πράγματα. Πώς τα βάζετε σε τάξη;
Λοιπόν, υπάρχει μια αντίθεση. Ο Dr. Slumber στο “Lost in the New Real” (σ.σ.: το πρώτο του σόλο άλμπουμ) είχε έναν οίκο ευθανασίας. Το Dr. Slumber’s Eternity Home. Ήταν ένα χαρούμενο τραγούδι για την ευθανασία, κάτι παράλογο. Και σε αυτή την ιστορία, ο Dr. Slumber έχει αυτό το Blue Bus Tour προς το Sanctuary Island όπου θα πέσει ο αστεροειδής. Οπότε το σκέφτηκα κάπως σαν αυτοκτονία: αν θέλεις να είσαι σε εκείνο το νησί και να πέσει μετεωρίτης στο κεφάλι σου. Έτσι προέκυψε η ιδέα να ξαναφέρω τον Dr. Slumber. Ήταν τέλειος για αυτό.
Ήταν όντως τέλεια επιλογή. Όταν άκουσα όλο το άλμπουμ, έμεινα άφωνος. Οπότε, ποια είναι η γνώμη σας για τη σημερινή μουσική βιομηχανία; Θα ήθελα να ακούσω τις σκέψεις σας για την A.I. και την εμπλοκή της στις τέχνες. Πιστεύετε ότι οδεύουμε προς παρακμή στις τέχνες; Και σε πιο προσωπικό επίπεδο, υπάρχει καινούρια μουσική που σας αρέσει;
Λοιπόν, για να απαντήσω στην ερώτηση για την A.I., είναι απαίσια και δεν πηγαίνει προς τη σωστή κατεύθυνση. Για την τέχνη, δηλαδή. Βελτιώνεται συνεχώς και αυτό είναι το τρομακτικό. Αλλά δεν έχει νόημα να το πολεμάς. Πάντα τα πολεμούσα αυτά. Όταν τα CD πήραν τη θέση του βινυλίου, έλεγα «ποτέ δεν θα πάρω CD». Και μετά ήρθε το streaming και πήρε τη θέση των CD. Και ήμουν έξαλλος. Έλεγα «ποτέ δεν θα μπουν τα τραγούδια μου εκεί». Αλλά κάποια στιγμή πρέπει να υποκύψεις. Το ίδιο είναι και με την A.I. Καλύτερα να προσπαθήσεις να τη χρησιμοποιήσεις δημιουργικά. Γιατί δεν έχει νόημα να το πολεμάς. Αλλά είναι απαίσιο. Και αν ακούσεις το άλμπουμ μου “Lost in the New Real”, έχει μέσα το τραγούδι “Pink Beatles in a Purple Zeppelin”, όπου στην ουσία προφήτευα μια νοημοσύνη που θα μπορούσε να πάρει 4 συγκροτήματα που του αρέσουν και να δημιουργήσει ένα τραγούδι βασισμένο σε αυτά. Και τότε ήταν ακόμα φαντασία, αλλά ήταν μόλις πριν 12 χρόνια! Και τώρα είναι πραγματικότητα. Οπότε, όχι, είναι τρομακτικό. Δεν θέλω να το σκέφτομαι πολύ, γιατί ξέρεις, ο κόσμος λέει «ναι, αλλά θα υπάρχει πάντα το ανθρώπινο στοιχείο». Αν όμως η A.I. βελτιώνεται συνεχώς, δεν θα μπορείς να ξεχωρίσεις. Και αυτό είναι που πραγματεύεται το “Lost in the New Real”l τι είναι πραγματικό και τι όχι. Και γίνεται όλο και πιο δύσκολο να ξεχωρίσεις. Και αυτό είναι χάλια. Είναι απαίσιο.
Σε λίγες μέρες έρχονται οι συναυλίες για τα 30 χρόνια των Ayreon. Θέλω να μας μιλήσετε για την όλη διαδικασία και ίσως να αποκαλύψετε κάτι!
Μα φυσικά όχι. Δεν πρόκειται να αποκαλύψω κάτι παραπάνω από όσα είναι ήδη γνωστά. Το δύσκολο είναι πάντα να ξεπεράσεις την τελευταία παράσταση, ξέρεις. Στην τελευταία είχαμε αυτή την τέλεια εισαγωγή με τα παλτά που γύριζαν και σχημάτιζαν το “01”. Ήταν απίστευτο. Τώρα έπρεπε να βρούμε κάτι καλύτερο. Νομίζω το βρήκαμε. Πιστεύω ότι το πρώτο μισό του set θα είναι το πιο ενδιαφέρον, γιατί είναι τραγούδια που δεν έχουμε ξαναπαίξει. Και υπάρχει λόγος γι’ αυτό — δεν είναι τα προφανή τραγούδια. Οπότε σκέφτομαι, τι θα πουν οι άνθρωποι; Θα τους αρέσει; Μετά, στο δεύτερο μισό, παίζουμε φυσικά αυτά που θέλει να ακούσει ο κόσμος. Οπότε όλα θα είναι καλά στο τέλος. Αλλά αυτό το πρώτο μισό θα είναι πολύ αγχωτικό για μένα. Θα αρέσει; Είναι μια πολύ αργή κλιμάκωση. Την προηγούμενη φορά, με το “01”, το μότο ήταν «more is more». Είχαμε εκρήξεις, λέιζερ, τραγουδιστές που έβγαιναν στη σκηνή, τα πάντα. Αυτή τη φορά θέλω να είναι πιο χαλαρό. Θέλω μια μεγάλη οθόνη με visuals, αλλά πιο χαλαρά. Να βυθιστείς μέσα σε αυτό, και μετά να οδηγηθείς σε ένα κρεσέντο.
Φανταζόσασταν ποτέ, όταν ξεκινούσατε το ταξίδι με τους Ayreon, ότι θα κρατούσε 30 χρόνια; Γιατί, όπως είπατε πριν, όλα ήταν εναντίον σας.
Όχι. Το άλμπουμ λεγόταν “The Final Experiment” και πραγματικά πίστευα ότι θα ήταν το τελευταίο μου πείραμα. Δεν πίστευα ποτέ ότι ο κόσμος θα εκτιμούσε όλα αυτά τα διαφορετικά στυλ που έριξα μέσα. Νόμιζα ότι οι άνθρωποι ήταν είτε metal είτε prog είτε pop είτε folk. Εγώ τα έβαλα όλα σε ένα άλμπουμ και δεν περίμενα ότι θα αρέσει σε κανέναν. Δεν περίμενα ποτέ ότι θα έκανα δεύτερο άλμπουμ Ayreon. Στην πραγματικότητα, το πρώτο δεν ήταν καν «άλμπουμ Ayreon». Ήταν σόλο άλμπουμ και απλώς είχε τίτλο Ayreon. Δεν ήταν καν το όνομα του project. Οπότε, όχι, δεν το περίμενα ποτέ.
Έχω την αίσθηση, παρά όσα είπαμε για attention span, αλγορίθμους και όλα όσα συμβαίνουν στη βιομηχανία, ότι οι άνθρωποι —και οι metalheads ειδικά— γίνονται όλο και πιο ανοιχτόμυαλοι με τα χρόνια.
Απόλυτα, απόλυτα. Γιατί στα ‘60s όλα ήταν δυνατά. Στα ‘70s άρχισε ακόμα περισσότερος πειραματισμός. Αλλά στα ‘80s, αν είχες keyboards, σε μισούσαν. Δεν επιτρεπόταν να έχεις πλήκτρα σε metal μπάντα. Ακόμα και οι μεγάλες μπάντες, όπως οι Black Sabbath, έβαζαν τον keyboardist πίσω από την κουρτίνα. Τώρα ο κόσμος είναι πολύ πιο ανοιχτόμυαλος. Αρχίζουν να αναμιγνύουν διαφορετικά στυλ. Και αυτό είναι καλό σημάδι. Αυτό είναι που σημαίνει progressive: να έχεις ανοιχτό μυαλό. Ναι, νομίζω ότι πάει προς τη σωστή κατεύθυνση.
Με το “Songs That No One Will Hear”,, που είναι ένα πιο «γυμνό» project σε σχέση με αυτά που κάνετε συνήθως, νιώθετε την ανάγκη να το παρουσιάσετε ζωντανά; Και η αιώνια ερώτηση για μένα, φυσικά: υπάρχει καμία πιθανότητα να σας δούμε ποτέ ζωντανά στην Ελλάδα πριν πέσει κανένας μετεωρίτης;
L: Φοβάμαι ότι η απάντησή μου είναι πως αυτά είναι τραγούδια που κανείς δεν θα ακούσει ζωντανά. Γιατί όχι, το live τελείωσε για μένα. Το έκανα στα ‘70s, ‘80s και ‘90s για 15 χρόνια. Γύρισα τον κόσμο. Και κάποια στιγμή αποφάσισα ότι δεν είναι αυτή η ζωή μου. Δεν είναι αυτό που θέλω να κάνω. Θέλω να είμαι δημιουργικός. Θέλω να γράφω τραγούδια, να παράγω άλμπουμ. Και επίσης, δεν είμαι καλός performer. Γι’ αυτό στις εμφανίσεις των Ayreon βάζω τους καλύτερους μουσικούς στον κόσμο. Και τους καλύτερους τραγουδιστές στον κόσμο. Και αυτοί κάνουν τη «βρώμικη δουλειά» για μένα. Οπότε όχι, το live δεν είναι για μένα. Είμαι ερημίτης. Το touring δεν είναι πλέον επιλογή. Συγγνώμη. Νομίζω η τελευταία φορά που ήμουν στην Ελλάδα έπαιξα ένα ακουστικό set με την Anneke. Το θυμάμαι, ήταν πολύ ωραίο. Αυτή ήταν και η τελευταία φορά που ήμουν στο εξωτερικό. Από τότε είμαι σπίτι.
ΟΚ. Η μουσική σας συνήθως έχει sci–fi θεματολογία. Το ξέρουμε ότι αγαπάτε αυτά τα πράγματα. Ας κάνουμε λοιπόν μια υπόθεση: ας πούμε ότι έχουμε μια χρονομηχανή και μπορείτε να ταξιδέψετε σε οποιαδήποτε περίοδο της ιστορίας για να ζήσετε τη μουσική εκείνης της εποχής. Τι θα διαλέγατε;
Λοιπόν, έχω την τύχη να είμαι εγώ ο ίδιος μια ζωντανή χρονομηχανή, γιατί είμαι 65 τώρα. Μεγάλωσα στις πιο συναρπαστικές δεκαετίες. Λατρεύω τα ‘60s, τους Beatles, τους Kinks, τους Floyd και όλες αυτές τις μπάντες. Τα λατρεύω. Και τα ‘60s και τα ‘70s είναι οι αγαπημένες μου περίοδοι. Και ήμουν εκεί. Τα ‘50s ή οτιδήποτε πριν, όπως τα roaring ‘20s, είναι πριν την εποχή μου. Δεν θα με ενδιέφεραν. Οπότε δεν χρειάζομαι τη χρονομηχανή.
Ας πούμε ότι το σενάριο του “Songs That No One Will Hear”, είναι πραγματικότητα. Και έχουμε πέντε μήνες ζωής. Τι θα έκανε ο Sir Lucassen;
Λοιπόν, στην ιστορία λέω ότι θα ήθελα να συνεχίσω να συνθέτω τραγούδια και θα καθόμουν στην παραλία με το σκυλάκι μου, γράφοντας τραγούδια που κανείς δεν θα ακούσει. Αλλά στην πραγματικότητα, όχι. Δεν θα έγραφα πια τραγούδια όταν έρχεται το τέλος του κόσμου. Θα ήθελα σίγουρα να βρίσκομαι στο Sanctuary Island. Θα ήθελα, ας πούμε, πρώτης θέσης εισιτήρια για το τέλος, να δω τον αστεροειδή να έρχεται και να τελειώσει γρήγορα. Νομίζω ότι αν ήταν αληθινό σενάριο, θα επικρατούσε χάος και αναρχία. Ο κόσμος θα σταματούσε να δουλεύει. Αστυνομικοί, δεσμοφύλακες, όλοι θα σταματούσαν. Οι φυλακές θα άνοιγαν. Κι αν κάποιος ήθελε το σπίτι μου αντί για το δικό του, απλά θα το έπαιρνε. Τίποτα δεν θα τον συγκρατούσε. Και τα λεφτά δεν θα είχαν καμία αξία πια. Θα ήταν «ο δυνατότερος επιβιώνει». Οπότε δεν θα είχες πολλές επιλογές του τύπου «πάμε διακοπές στην Ελλάδα». Θα ήταν απόλυτο χάος. Survival mode. Πάλη για επιβίωση. Επιστροφή στην εξέλιξη, βασικά.
Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για τον χρόνο σας. Είμαι πολύ χαρούμενος που μιλήσαμε.
Ναι, ήταν πολύ ωραία. Ωραίες ερωτήσεις, φίλε. Ευχαριστώ. Χαίρομαι που σου άρεσε τόσο πολύ το άλμπουμ!
Συνεντεύξη: Στέφανος Σπανόπουλος
Discography
Pools of Sorrow ~ Waves of Joy, 1993
Strange Hobby, 1996
Lost in the New Real, 2012
Songs No One Will Hear, 2025
